Αρχική>Υγεία>Γενικά> Παχυσαρκία. Η παγκόσμια μάστιγα με τις σοβαρότερες συνέπειες για την υγεία.

Παχυσαρκία. Η παγκόσμια μάστιγα με τις σοβαρότερες συνέπειες για την υγεία.

ΜΟΥ ΑΡΕΣΕΙLike

487

Print article Send to a friend Facebook Twitter
 
 
Δρ Ευάγγελος Μενενάκος
Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής
Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
 
 
Όλες οι εποχές της ιστορίας έχουν επιδημίες που τις χαρακτηρίζουν. Η  μεγάλη πρόκληση του 21ου αιώνα για τη δημόσια υγεία είναι η παχυσαρκία. Είναι προϊόν της δραματικής αλλαγής στον τρόπο ζωής, που έφερε η αφθονία της μαζικής παραγωγής, σε συνδυασμό με τον περιορισμό της σωματικής δραστηριότητας, τόσο στο χώρο της εργασίας, όσο και στις μετακινήσεις και την αναψυχή. Παράλληλα, μια σειρά παραγόντων, όπως η ελάττωση του μητρικού θηλασμού, η προσφορά έτοιμων παιδικών τροφών και η εκπαίδευση στο κακής ποιότητας φαγητό, εξασφάλισαν ότι οι νεότερες γενεές θα έχουν να αντιμετωπίσουν ακόμη εντονότερο πρόβλημα με την παχυσαρκία και τις αντίστοιχες συνέπειες στη γενική υγεία.
 
Γενικά, “παχυσαρκία” είναι η αύξηση του λίπους του σώματος πάνω από όρια που έχουν καθορισθεί ως φυσιολογικά. Για να μπορέσουμε να “μετρήσουμε” την παχυσαρκία και τη σοβαρότητά της χρησιμοποιούμε διάφορους δείκτες, με πλέον διαδεδομένο το Δείκτης Μάζας Σώματος ή ΒΜΙ (Body Mass Index) το οποίο είναι το Βάρος σε Kgr διαιρούμενο με το Ύψος σε μέτρα στο τετράγωνο. Το φυσιολογικό (ή “ιδανικό”), καθορίζεται σύμφωνα με επιδημιολογικά στοιχεία και ουσιαστικά υποδεικνύει τις τιμές του ΒΜΙ που δεν επιδρούν αρνητικά στη γενική υγεία και τις αποκλίσεις από αυτό. Το BMI αποτελεί ένα εύχρηστο εργαλείο για τους ιατρούς, αλλά και όλους όσους θέλουν να εκτιμήσουν σωστά το βάρος τους. Τιμές μεγαλύτερες από 40 θεωρούνται ενδεικτικές νοσογόνου παχυσαρκίας.
 
Η επίπτωση της παχυσαρκίας έχει τριπλασιαστεί από τη δεκαετία του 1980 και επηρεάζει όλο και περισσότερο τις νεότερες γενεές. Η νόσος απορροφά το 2-8% των δαπανών για την υγεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ θεωρείται υπεύθυνη ή σχετιζόμενη για το 10% των θανάτων στις διάφορες περιοχές της Ευρώπης.
Η Ελλάδα είναι η χώρα όπου το πρόβλημα έχει λάβει ενδημικές διαστάσεις. Σύμφωνα με μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες:
  • 30% των Ελληνίδων είναι παχύσαρκες (1η θέση στην Ευρώπη)
  • 30% των Ελλήνων είναι παχύσαρκοι (2η θέση στην Ευρώπη)
  • Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα στην Ευρώπη σε ποσοστό παιδικής παχυσαρκίας
 
Γιατί η παχυσαρκία είναι πρόβλημα υγείας;
Η νοσογόνος παχυσαρκία δεν είναι αισθητικό πρόβλημα. Είναι πρόβλημα υγείας που οδηγεί σε πολλαπλά ιατρικά προβλήματα. Με συνέπειες στο μεταβολισμό των λιπιδίων και του σακχάρου, οδηγεί σε επικίνδυνη μεταβολική εκτροπή. Το καρδιαγγειακό σύστημα πάσχει με πολλούς τρόπους όπως αρτηριακή υπέρταση, στεφανιαία νόσος ή καρδιακή ανεπάρκεια. Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένη συχνότητα ανάπτυξης καρκίνου μαστού, παχέος εντέρου και ενδομητρίου. Το ενδοκρινικό σύστημα παραβλάπτεται σημαντικά μέσω συνδρόμων θηλεοποίησης στους άντρες, αρρενοποίησης στις γυναίκες, πολυκυστικών ωοθηκών, αμηνόρροιας ή και στειρότητας. Το αναπνευστικό σύστημα πάσχει μέσω του συνδρόμου υποαερισμού και της υπνικής άπνοιας. Οι αρθρώσεις καταπονούνται με αποτέλεσμα την πρώιμη εμφάνιση εκφυλιστικής αρθροπάθειας. Ο ψυχισμός των παχυσάρκων μπορεί να διαταραχθεί μέσω της κοινωνικής απομόνωσης, των προκαταλήψεων και διακρίσεων, αλλά και της δυσαρέσκειας για την εικόνα του σώματος τους, καθώς και της χαμηλής αυτοεκτίμησης που σιγά-σιγά θεμελιώνεται.
 Όλα τα παραπάνω προβλήματα είναι αναστρέψιμα με την απώλεια βάρους και την υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής.
 
Γιατί χρειάζεται κάποιος τη βοήθεια Ειδικευμένων Ιατρών;
Η σύγχρονη Βαριατρική Χειρουργική προέκυψε από την πλήρη αποτυχία των συντηρητικών τεχνικών απώλειας βάρους σε βάθος χρόνου. Έχει αποδειχθεί ότι οι δίαιτες και η φαρμακευτική υποστήριξη, μπορούν να λύσουν το πρόβλημα της παχυσαρκίας σε λιγότερο από 5% των παχύσαρκων ανθρώπων. Οι παχύσαρκοι αποτυγχάνουν με τις συνεχείς δίαιτες, διότι χωρίς να το αντιλαμβάνονται καταναλώνουν πολύ περισσότερες θερμίδες από όσες υπολογίζουν. Αντίστοιχα ασκούνται πολύ λιγότερο από ότι ισχυρίζονται. Η βαριατρική χειρουργική εξαπλώθηκε ιδιαίτερα για τον πρόσθετο λόγο ότι πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις γίνονται πλέον λαπαροσκοπικά χωρίς μεγάλες τομές, που για τους παχύσαρκους ασθενείς ήταν επίπονες και επικίνδυνες. Όμως, η χειρουργική επέμβαση είναι μόνο ένα κομμάτι της θεραπείας της νοσογόνου παχυσαρκίας. Οι ασθενείς πρέπει να υποστηρίζονται μακροχρόνια από εξειδικευμένους διαιτολόγους και ψυχολόγους ώστε τα θαυμάσια αποτελέσματα της χειρουργικής να διατηρούνται. Η επιτυχία της θεραπείας στηρίζεται στη στενή συνεργασία με τον ασθενή σε όλα τα στάδια της αντιμετώπισης. Πριν το χειρουργείο, ο ασθενής θα ενημερωθεί και θα επιλέξει μαζί με τον ιατρό του την ιδανική για αυτόν επέμβαση. Μετά την επέμβαση, θα πρέπει ένα οργανωμένο κέντρο να μπορεί να τον στηρίξει στα πρώτα βήματα της νέας του ζωής. Η επιτυχία έρχεται μέσα από το συνδυασμό της εμπειρίας της χειρουργικής ομάδας με τη δική του θέληση για αλλαγή.
 
Ποια είδη επεμβάσεων υπάρχουν;
Ο ρυθμιζόμενος γαστρικός δακτύλιος (Adjustable Gastric Band)
Πρόκειται για την πλέον διαδεδομένη επέμβαση στην Ευρώπη. Τοποθετείται στην είσοδο του στομάχου και κοντά στον οισοφάγο ένας ρυθμιζόμενος δακτύλιος από σιλικόνη ο οποίος περιορίζει δραστικά την ποσότητα τροφής που μπορεί να δεχθεί το στομάχι. Ο δακτύλιος είναι συνδεδεμένος με ένα τύμπανο που εμφυτεύεται στο λίπος της κοιλιάς απ’ όπου ο ιατρός θα ρυθμίζει με εγχύσεις την τάση του δακτυλίου. Ο δακτύλιος με αυτόν τον τρόπο ρυθμίζεται σε συνεννόηση με τον ασθενή ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη απώλεια βάρους.
Ο γαστρικός δακτύλιος απαιτεί καλή συμμόρφωση με τις διαιτητικές οδηγίες και προσφέρεται για ασθενείς με σχετικά μικρό ΒΜΙ. Το ποσοστό των άμεσων μετεγχειρητικών επιπλοκών είναι ελάχιστο και συνήθως δεν απαιτείται περισσότερο από μία ημέρα νοσηλείας. Όμως, εδώ και λίγα χρόνια, έχουν διατυπωθεί αμφιβολίες σχετικά με την μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα της τεχνικής. Πιθανώς ένα σημαντικό ποσοστό ατόμων, να υποχρεωθεί και σε συμπληρωματική επέμβαση μετά από μερικά χρόνια.
Η επέμβαση γίνεται λαπαροσκοπικά. Δηλαδή, με τέσσερις ή πέντε τομές του ενός εκατοστού εισέρχεται στην κοιλιά μία κάμερα και λεπτά εργαλεία. Η λαπαροσκοπική χειρουργική πλεονεκτεί, διότι ο πόνος μετά το χειρουργείο είναι πολύ λιγότερος σε σχέση με την ανοικτή χειρουργική, η κινητοποίηση του ασθενούς γίνεται γρηγορότερα και αποφεύγονται πολλές επιπλοκές, που έχουν σχέση με την τομή.
 
Η λαπαροσκοπική επιμήκης γαστρεκτομή (Sleeve Gastrectomy)
Η Λαπαροσκοπική Επιμήκης Γαστρεκτομή προέκυψε ως επέμβαση για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας πριν από λίγα χρόνια. Περιληπτικά, πρόκειται για αφαίρεση ενός μεγάλου τμήματος του στομάχου, χωρίς όμως να διαταράσσεται ουσιαστικά η λειτουργία της πέψης και απορρόφησης των θρεπτικών συστατικών.
Στη sleeve gastrectomy αφαιρείται περίπου το 85% του στομάχου κατά τον επιμήκη άξονα. Το τμήμα του στομάχου που θα αφαιρεθεί ελευθερώνεται από το λίπος και τα αγγεία του και στη συνέχεια με τη βοήθεια εξελιγμένων εργαλείων το στομάχι κόβεται και συρράπτεται ταυτόχρονα. H sleeve gastrectomy sleeve έχει εξαιρετικά αποτελέσματα στην απώλεια βάρους. Σε ένα χρόνο από το χειρουργείο υπολογίζεται ότι το άτομο χάνει το 80% του πλεονάζοντος βάρους. Η επέμβαση συνοδεύεται από ποσοστό επιπλοκών της τάξης του 3% και οι περισσότεροι ασθενείς νοσηλεύονται για 3-4 ημέρες.
Η επέμβαση γίνεται λαπαροσκοπικά. Δηλαδή, με τέσσερις ή πέντε τομές του ενός εκατοστού εισέρχεται στην κοιλιά μία κάμερα και λεπτά εργαλεία.
Ειδικά στη χειρουργική της παχυσαρκίας, η λαπαροσκοπική οδός προσφέρει σημαντικό πλεονέκτημα διότι έχει διαπιστωθεί ότι παχύσαρκοι ασθενείς μετά από ανοικτή επέμβαση έχουν σημαντικά προβλήματα με το αναπνευστικό σύστημα αλλά και με την επούλωση της τομής τους.
 
 
Η λαπαροσκοπική γαστρική παράκαμψη (Gastric by-pass)
Η λαπαροσκοπική γαστρική παράκαμψη (by pass) είναι μία από τις ιστορικές επεμβάσεις για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και από τους περισσότερους χειρουργούς θεωρείται η επέμβαση πρότυπο με την οποία πρέπει να συγκρίνουμε όλες τις υπόλοιπες. Χρησιμοποιείται μόνο ένα μικρό τμήμα του στομάχου, το οποίο ενώνεται με το έντερο, ώστε η τροφή να παρακάμπτει ένα σημαντικό κομμάτι της γαστρεντερικής οδού. Αν και παρακάμπτεται ένα τμήμα της φυσιολογικής οδού πέψης και απορρόφησης, η επέμβαση λειτουργεί κυρίως περιοριστικά. Ο ασθενής με το ελάχιστο στομάχι που έχει απομείνει, μπορεί να καταναλώνει μόνο μικρές ποσότητες τροφής. Η επέμβαση έχει πραγματοποιηθεί σε πολλές χιλιάδες ασθενών παγκοσμίως με ποσοστά επιτυχίας έως και 85%.
Όπως και οι προηγούμενες επεμβάσεις, γίνεται και αυτή λαπαροσκοπικά με νοσηλεία που διαρκεί 4-5 ημέρες.
 
Οι δυσαπορροφητικές επεμβάσεις
Οι χολοπαγκρεατικές παρακάμψεις είναι σύμπλοκες επεμβάσεις, που όμως εξασφαλίζουν το μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας σε βάθος χρόνου. Στόχος είναι η παράκαμψη μεγάλου τμήματος του εντέρου ώστε οι τροφές να μην πέπτονται κατά τη φυσιολογική οδό, αλλά να οδηγείται ο ασθενής σε ιατρογενές σύνδρομο δυσαπορρόφησης. Αποτέλεσμα είναι ο ασθενής να τρώει κανονικά, αλλά να μην μπορεί να απορροφήσει ο οργανισμός τον όγκο των θερμίδων που προσφέρονται. Στα μειονεκτήματα των επεμβάσεων αυτών καταγράφεται η έλλειψη και θρεπτικών ουσιών, που είναι απαραίτητες, με αποτέλεσμα να απαιτείται συχνή παρακολούθηση και λήψη συμπληρωμάτων διατροφής.
 
Η επιλογή της επέμβασης, που είναι η πλέον κατάλληλη, είναι δύσκολη και απαιτεί άριστη συνεργασία και σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον ιατρό και τον παχύσαρκο ασθενή.
 
 
 

 

ΜΟΥ ΑΡΕΣΕΙLike

487

Print article Send to a friend Facebook Twitter

Δεν συλλέγουμε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα εκτός εάν εσείς επιθυμείτε να μας στείλετε την ηλεκτρονική σας διεύθυνση (email)
για εγγραφή στο ενημερωτικό μας δελτίο (newsletter)